«έχουμε όλοι χρέος σποράς»
Η προσωπικότητα
Στο τέλος του 2020, η Κίνηση Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία αποχαιρέτησε με τεράστια θλίψη, τον ιδρυτή, εμπνευστή και Πρόεδρό της, τον Θεόδωρο Παπαλεξόπουλο.
Ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος είχε ακλόνητη πίστη σε σύστημα αξιών, που είχε ως επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του και είχε συνείδηση της ηθικής ευθύνης και της κοινωνικής αποστολής του επιχειρηματία. Διέθετε καινοτόμο τρόπο σκέψεως, που συνέβαλε στην προνοητικότητά του και την ισχυρή πρόβλεψη των γεγονότων.
Με απόψεις προσανατολισμένες στο μέλλον, προσέφερε την ανεξίτηλη σφραγίδα του σε ότι ασχολήθηκε, στην εταιρεία ΤΙΤΑΝ, στον ΙΟΒΕ, στο Alba, στην Κίνηση Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία και σε πολλές άλλες δραστηριότητες και έργα.
Ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος διέθετε ευρύτατη παιδεία και ουσιαστική μόρφωση. Ήταν καλλιεργημένος, πρωτοπόρος και ευήκοος στην καινοτομία, έχοντας το χάρισμα να ακούει, να εμπνέει και να υλοποιεί με προσοχή στη λεπτομέρεια.
Πίστευε στον ευρύτερο ρόλο της επιχειρηματικότητας ως διαρκούς δύναμης προόδου και δημιουργίας, που αντιλαμβάνεται τις νέες συνθήκες κάθε εποχής και προσέφερε στην κοινωνία με προσεκτικό σχεδιασμό και φιλανθρωπία.
Ήταν μειλίχιος αλλά είχε δύναμη ενεργητικότητας, ακούραστη ιδιοσυγκρασία, γόνιμο μυαλό και εντυπωσιακή διορατικότητα.
Έδινε προσοχή στις λεπτομέρειες και συγχρόνως είχε την ικανότητα σύνθεσης, μετά από επιμελημένη ανάλυση και αξιοποίηση των προτάσεων των πολυτίμων συνεργατών του.
Δεν ύψωνε τον τόνο της φωνής του αλλά δεν υπήρχε περίπτωση να μην περιγράψει με σαφήνεια όσα ήθελε να πει. Ήταν προσηνής και ενέπνεε σεβασμό. Αφού είχε πει κάτι σημαντικό και σοβαρό, έλεγε ένα ανέκδοτο και μιλούσε σε κάθε εργαζόμενο και συνεργάτη του με σεβασμό. Δεν έχανε την ψυχραιμία του, δε εξέφραζε ιδιωτικές διαφωνίες δημόσια και δεν υποχωρούσε στους στόχους του,
Παρά την επιχειρηματική ενασχόλησή του με την διοίκηση της ΤΙΤΑΝ, είχε έντονη συμμετοχή του στα κοινά, διαθέτοντας χρόνο, ενέργεια και ιδέες, για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, εκτός του οικονομικού τομέα, για θέματα των θεσμών, της δημιουργίας τους, της ανεξαρτησίας τους και της επαρκούς λειτουργίας τους.
Συνέβαλε στην ίδρυση του ΙΟΒΕ, ως ανεξάρτητου και αξιόπιστου κέντρου μελετών, ίδρυσε, στελέχωσε και εργάστηκε στην Κοινωνία των Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία, διαβλέποντας από το 1985 την σημασία της άσκησης κοινωνικού ελέγχου, για να υλοποιηθούν μεταρρυθμίσεις και να μην υπονομεύονται τα δικαιώματα των πολιτών.
Ως μέλος του ΣΕΒ, αντιμετώπισε την έντονα αρνητική για την επιχειρηματικότητα στάση των κομμάτων της μεταπολίτευσης, με θεσμική διπλωματικότητα. Ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος διακρίθηκε για οργανωτικές καινοτομίες, οι οποίες αναβάθμισαν τη λειτουργία του ΣΕΒ και τον συνέδεσαν με την περιφέρεια και την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Πρέσβευε το πνεύμα του διαλόγου με την πλευρά της εργασίας και ήταν ο πρώτος που επέμενε στην λογική της «κοινωνικής συναίνεσης», ομαλοποιώντας την συνεννόηση μεταξύ του εργατικού και του εργοδοτικού συνδικαλισμού.
Ήταν σθεναρός υπερασπιστής της βιομηχανίας, που δημιουργεί πραγματικό πλούτο αλλά τόνιζε ότι η μέριμνα που δίνεται σε κάποιον κλάδο «δεν μπορεί να έχει μόνιμο χαρακτήρα και πρέπει να υποβάλλεται σε μεταβολές και αναπροσαρμογές ανάλογα με τις συνθήκες που διαμορφώνονται στην κοινή αγορά», σκιαγραφώντας έτσι, 15 χρόνια πριν την διεθνή βιβλιογραφία, την βασική συνθήκη για μία σύγχρονη βιομηχανική πολιτική.
Από 1980, ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος υποστήριζε την άποψη του «εκσυγχρονισμού από έξω», αναγνωρίζοντας ότι οι δυσλειτουργίες της ελληνικής κοινωνίας αποτελούν εμπόδιο στην ανάπτυξη και εξηγώντας ότι εφόσον ο λαός στηρίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πολιτικός κόσμος οφείλει να ακολουθήσει.
Ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος εργάστηκε για την διαχρονική κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων και ήταν πρωτοπόρος στην εδραίωση αυτής της αντίληψης στη χώρα μας με την εφαρμογή του θεσμού εταιρικής κοινωνικής ευθύνης στον Τιτάνα και στη συνέχεια στο ευρύτερο επιχειρηματικό γίγνεσθαι. Εργάστηκε για να αναδείξει τον ρόλο των επιχειρήσεων στην στήριξη των αναγκών της κοινωνίας και την προστασία του περιβάλλοντος. Η υγεία και η ασφάλεια στον εργασιακό χώρο ήταν σημαντικές προτεραιότητες. Παρακινούσε όλους τους εργαζομένους στον Τιτάνα να λειτουργούν με το αξίωμα «μηδέν ατύχημα».
Με την αντίληψη της επιχειρηματικής ευθύνης ως οδηγό, υπέγραψε ως εκπρόσωπος του Τιτάνα – η πρώτη ελληνική επιχείρηση και από τις πρώτες 500 παγκοσμίως – το Οικουμενικό Σύμφωνο του ΟΗΕ, το οποίο καλεί τις επιχειρήσεις να ευθυγραμμίζουν τις λειτουργίες και τις στρατηγικές τους συμφώνως με τις δέκα, παγκοσμίως αποδεκτές, αρχές, στους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των συνθηκών εργασίας, του περιβάλλοντος και της καταπολέμησης της διαφθοράς.
Πρωτοστάτησε σε πολλές πτυχές της κοινωνικής ζωής του τόπου, δημιουργώντας θεσμούς όπως οι “Νησίδες Ποιότητας” για την αναγνώριση του εθελοντισμού, την “Κίνηση Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία” για την αφύπνιση και ενεργή συμμετοχή των πολιτών και το πρόγραμμα “ΦΑΟΣ – Δημιουργία νοοτροπίας για μια ζωή” για την πρόληψη ατυχημάτων στην εργασία και στα σχολεία.
Συγχρόνως, είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την διάσωση και για την διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, συνεισφέροντας, μεταξύ άλλων, στην αναστήλωση του Ναού του Νεμείου Διός στη Νεμέα.
ΙΟΒΕ Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών
Εκδήλωση αφιέρωμα στον Θεόδωρο Παπαλεξόπουλο
https://www.youtube.com/watch?v=It_yoRtw6Qc
Βιογραφικό
Ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος γεννήθηκε στη Λωζάννη και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στο Παρίσι, στη Λωζάννη και στο Λονδίνο. Απόγονος του Νικολάου Παπαλεξόπουλου, ιατρού και ήρωα της επανάστασης του 1821 στο Άργος.
Αποφοίτησε ως Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός από το Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και επιμορφώθηκε σε θέματα διοίκησης επιχειρήσεων στο INSEAD, στη Γαλλία.
Στην Ελλάδα ήλθε το 1950, εκπλήρωσε την στρατιωτική του θητεία στο Ναυτικό και διετέλεσε Επιμελητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Παντρεύτηκε την Μαριλένη Κανελλοπούλου, κόρη του Λεωνίδα και της Λένας Κανελλοπούλου και απέκτησαν τρία τέκνα, τον Δημήτρη, την Λένα και την Αλεξάνδρα.
Από το 1952 δραστηριοποιήθηκε στο χώρο της βιομηχανίας, κυρίως στον κλάδο τσιμέντου και από το 1961 άρχισε να απασχολείται στην Α.Ε. Τσιμέντων ΤΙΤΑΝ της οποίας διετέλεσε Αντιπρόεδρος και αργότερα Σύμβουλος Διοίκησης του Ομίλου.
Ήταν Πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων & Βιομηχανιών (ΣΕΒ) από το 1982 ως το 1988.
Διετέλεσε επίσης μέλος της Ευρωπαϊκής Στρογγυλής Τράπεζας Βιομηχάνων (European Round Table for Industry) και του Δ.Σ. του Συνδέσμου για τη Νομισματική Ένωση της Ευρώπης (Association for the Μonetary Union of Europe).
Ο Θεόδωρος Παπαλεξόπουλος διετέλεσε:
- Ιδρυτικό Μέλος & Επίτιμος Πρόεδρος του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ)
- Ιδρυτικό Μέλος του ιδρύματος βιομηχανικής και επαγγελματικής επιμόρφωσης (ΙΒΕΠΕ)
- Ιδρυτικό Μέλος και πρώτος Πρόεδρος του Συμβουλίου Ελληνο-Τουρκικής Επιχειρηματικής Συνεργασίας”
- Ιδρυτικό Μέλος, Πρόεδρος και Επίτιμος Πρόεδρος της Κίνησης Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία
- Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού
- Ιδρυτικό μέλος και πρώτος Αντιπρόεδρος του Σωματείου Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς
- Μέλος της τιμητικής επιτροπής Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)
- Ιδρυτής & πρώτος Πρόεδρος του Συλλόγου Οφέλτης – Ο Φίλος της Νεμέας
- Μέλος της Αδελφότητος Οφφικιάλων της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Παναγία Παμμακάριστος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Του απενεμήθη το οφφίκιο του Άρχοντος Μαῒστορος
- Ιδρυτικό μέλος του ALBA Graduate Business School
- Μέλος της ομάδας που εμπνεύστηκε την δημιουργία του ιδρύματος Θρακικής τέχνης και παράδοσης
- Επίτιμος Διδάκτωρ Τμήματος Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Πανεπιστημίου Πειραιώς
- Επίτιμος Διδάκτωρ Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος – DEREE
Βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, στην κατηγορία “Τάξη των Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών”, για την σημαντική του δράση στην Αναστήλωση της Νεμέας και στον Κοινωνικό και Περιβαλλοντικό Τομέα, για την ουσιαστική του συμβολή στην ανασυγκρότηση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, για τις δωρεές του στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και για την κοινωνική του προσφορά.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωστής Στεφανόπουλος, του απένειμε τον Χρυσούν Σταυρόν του Τάγματος του Φοίνικος για το κοινωνικό του έργο.
Είχε πει:
- Για τον Έλληνα και τον καπιταλισμό: «Αυτό που ενδιαφέρει τον Ελληνα είναι η ευημερία, που σημαίνει αποδοχές και σταθερές τιμές. Δεν τον ενδιαφέρει η βιομηχανία. Δεν τον ενδιαφέρει η αγροτική παραγωγή. Δεν τον ενδιαφέρουν οι υπηρεσίες ούτε οι εξαγωγές. Θέλει σταθερό εισόδημα και απασχόληση. Κι αυτό είναι λογικό. Ζούμε όμως σε έναν κόσμο όπου, καλώς ή κακώς, επικρατεί ένα κεφαλαιοκρατικό σύστημα, το οποίο θα χαρακτηρίσω –παραφράζοντας τον Ουίνστων Τσώρτσιλ– κακό σύστημα, αλλά λιγότερο κακό απ’ όσα έχουν δοκιμαστεί. Σ’ αυτό το σύστημα λοιπόν το πρωταρχικής σημασίας στοιχείο είναι η ανταγωνιστικότητα»
- Για την ιδιωτική πρωτοβουλία: «Μη ζητάς εγγύηση επιτυχίας για να δράσεις. Όταν ο αγρότης οργώνει το χωράφι του και μετά σπέρνει τον σπόρο, έχει καμιά εγγύηση ότι θα καρποφορήσει; Έτσι λοιπόν έχουμε όλοι χρέος σποράς»
- Για το ελληνικό δημόσιο: «Σε όλη μου την καριέρα στη βιομηχανία, από το 1952, το Δημόσιο υπήρξε πάντα το πιο συνεπές και ανυπέρβλητο εμπόδιο στον δρόμο μου. Είναι άπειρες οι δυνατότητες επισήμανσης της δυσλειτουργίας του κράτους»
- Για τους νόμους του κράτους: «Πολυνομοθεσία και κακονομία. Χιλιάδες νόμοι, καμία κωδικοποίηση. Και το κράτος αυτοεξαιρείται των κανόνων, που ορθώς επιβάλλει στην οικονομία και την κοινωνία»
- Για την ελληνική δικαιοσύνη: «Η βραδύτητα στην απονομή της ισοδυναμεί με αρνησιδικία»
- Για το ελληνικό φορολογικό σύστημα: «Δύσκολο, ασαφές, περίπλοκο. Και συνεχώς αλλάζει. Αν δεν έχεις δικό σου φορολογικό σύμβουλο, πιθανώς θα την πατήσεις»
- Για την αξιολόγηση: «ο ασφαλέστερος δρόμος προς την ουσιαστική πρόοδο για κάθε επιχείρηση, ίδρυμα και οργανισμό, ανεξαρτήτως των εκάστοτε συνθηκών, είναι η αυτό-αξιολόγηση, που οδηγεί σε ουσιαστική, ορατή και μόνιμη αυτό-βελτίωση»
- Για τον εθελοντισμό: «στην εποχή της αυξανόμενης αγωνίας και του εντεινομένου κοινωνικού πόνου, η οικονομική στήριξη είναι το δεύτερο σημαντικό, ασφαλώς το πρώτο είναι η έμπρακτη συμπόνοια και η συμπαράσταση, ο ουσιαστικός εθελοντισμός»
- Για επιχειρηματίες που δεν είχε σε υπόληψη: «τον συναντώ από εδώ και από εκεί. Τον χαιρετώ κουνώντας το κεφάλι. Ευτυχώς μέχρι σήμερα έχω γλιτώσει τις χειραψίες»
- «Έχουν το δικαίωμα να ασκούν κριτική, εκείνοι που έχουν το σθένος να βοηθούν»
Είπε για τον Θεόδωρο Παπαλεξόπουλο ο Θεοδόσης Τάσιος, καθηγητής, φιλόσοφος, συγγραφέας: «ήταν μια ηγετική μορφή στις επιχειρήσεις. Κι επειδή εδώ στην Ελλάδα μάς διακατέχουν ακόμη οι αντιλήψεις, τόσο αντι-επιστημονικές και εξω-εμπειρικές, ότι οι βιομήχανοι πίνουν το αίμα του λαού, αξίζει να μάθει κανείς πώς έζησε αυτός ο άνθρωπος, που αγαπούσε τον τόπο του, ήταν καλλιεργημένος, μορφωμένος, εργατικός και χαμογελούσε κι από πάνω. Γιατί, ξέρετε, καμμιά φορά αυτοί που τα έχουν όλα αυτά είναι και στρυφνοί».